Fransa’nın Dordogne bölgesinde, Lascaux mağaralarına birkaç kilometre uzaklıktaki eski Condat kâğıt fabrikası bir sanayi çağından diğerine geçmeye hazırlanıyor. 1907’den beri bölgenin önemli işverenlerinden biri olan tesis, üretimin çökmesi ve işten çıkarmaların ardından SPB grubu tarafından devralındı. Yeni plan, 51 hektarlık sanayi alanının önemli bölümünü yapay zekâ modellerinin çalıştırılması ve eğitilmesi için yüksek performanslı hesaplama merkezine dönüştürmek.
Condat Solutions projeyi klasik “veri merkezi” olarak tanımlamak istemiyor. Şirket, müşterilerin dosyalarını depolamaktan çok yüksek yoğunluklu hesaplama gücü sağlayacak bir “AI Factory” veya süper hesaplama kümesi kuracağını söylüyor. Yalnız temel altyapı için yaklaşık 400 milyon avroluk yatırım öngörülüyor. İlerleyen aşamalarda müşterilerin kuracağı hesaplama donanımları eklendiğinde toplam ekonomik büyüklük daha da yüksek olabilir.
Yerel ekonomi açısından vaat güçlü. Şirket tesis içinde yaklaşık 250 doğrudan, ayrıca yüzlerce dolaylı iş yaratmayı hedefliyor. Sunucuların ürettiği atık ısının seralarda, odun kurutma tesislerinde veya bölgesel ısıtma sistemlerinde kullanılması planlanıyor. Bir zamanlar 1.200 kişiye kadar istihdam sağlayan kâğıt fabrikasının kapanmasının ardından bölge için yeni iş fikri doğal olarak önemli.
Tartışmanın odağında ise enerji var. Reporterre’ın aktardığı toplantı bilgilerine göre hesaplama merkezinin nihai elektrik ihtiyacı 165 MW’a kadar çıkabilir; ilk aşama yaklaşık 25 MW düzeyinde başlayacak. Proje sahipleri mevcut enerji altyapısı, biyokütle ve başka kaynaklarla bunu yönetebileceklerini savunuyor. Eski fabrikanın gaz jeneratörlerinin gerektiğinde sınırlı biçimde kullanılabilmesi ihtimali ise çevre gruplarının eleştirisini çekiyor.
Yerel kolektif başka belirsizliklere de dikkat çekiyor. Hesaplama gücünü hangi şirketlerin kiralayacağı açıklanmış değil. Bu nedenle “Fransız ve egemen yapay zekâ” söyleminin uygulamada nasıl garanti edileceği soruluyor. Gürültü, soğutma, su kullanımı, enerji bağlantıları ve eski sanayi sahasının kirliliği konusunda ayrıntılı çevresel değerlendirme isteniyor. Projenin Lascaux’nun bulunduğu hassas kültürel bölgede olması da tartışmayı büyütüyor.
Şirket ise yeni tesisin eski kâğıt üretiminden daha az su kullanacağını, mevcut binaları yeniden değerlendireceğini ve atık ısıyı yerel ekonomiye kazandıracağını söylüyor. İlk dönüşüm çalışmalarının 2026 sonunda başlaması, hesaplama altyapısının ilk fazının 2027 sonuna doğru devreye girmesi planlanıyor.
Condat kavgası yapay zekânın “dijital” olmadığını hatırlatıyor. Ekranda birkaç saniyede oluşan cevapların arkasında enerji santrali büyüklüğünde elektrik, soğutma sistemi ve fiziksel arazi bulunuyor. YZ büyüdükçe tartışma yalnız model güvenliği değil, o modeli çalıştıracak fabrikanın kimin mahallesine kurulacağı olacak.
Kaynak bağlantısı: https://reporterre.net/Pres-de-la-grotte-de-Lascaux-des-habitants-s-opposent-a-un-projet-de-data-center-a-400